Smeerwortel als organische bemesting – een becijferd voorbeeld!

Smeeerwortel is een fantastische plant, dat is algemeen geweten bij de ietwat geïnformeerde moestuinier. Vooral de Russische variant, of ook wel Bocking 14 genoemd, stijgt er bovenuit.  Zo verspreid die zich niet door zaad, een niet te miskennen positieve eigenschap in het geval van deze wonderlijk snelle groeier. De voordelen van deze plant zijn legio, als mulch door zijn enorme bladontwikkeling, als minerale pomp uit de diepere lagen, als hommel en bijenlokker eens in bloei, als schuilplaats voor tal van insecten, als onderdrukker van onkruid, als katalysator van de composthoop, noem maar op. Het is ook een plant die zeer eenvoudig te vermeerderen is. Zo ben ik 2 jaar geleden ooit met 20 kleine plantjes begonnen en heb ik er intussen een 120 tal impressionant grote. Voor meer heb ik de plaats niet en dus deel ik maar met vrienden en familie.

Over deze positieve eigenschappen is al veel geschreven. Vooral de blogsposts van Frank Anrijs zijn hierbij een verrijking. Door zijn bijzondere eigenschappen kan deze plant echter ook toegepast worden als specifieke organische bemester voor bepaalde groenten, fruit en heesters in onze tuin / moestuin. De vraag die zich dan stelt is hoe, waar en hoeveel. Op basis van mijn eigen ervaringen, gecombineerd met wat wetenschappelijk zoekwerk, probeer ik hier een antwoord op te geven.

Eigenlijk is dit antwoord te reduceren tot een eenvoudige vraag en aanbod kwestie. Wat biedt de smeerwortel aan voedingstoffen en nutriënten en wat vraagt een specifieke fruitsoort doorheen het groeistadium? We mogen natuurlijk niet voorbijgaan aan tal van andere factoren die van belang zijn, zoals de bodemgesteldheid, de watervoorziening, de hoeveelheid zon etc.. want groei en bloei is een complex systeem waar vooral een goed evenwicht en balans belangrijk is.

Maar terug naar de smeerwortel als aanbieder en bron van voedingsstoffen.  Als we even de voornaamste elementen bekijken, de NPK verhouding zoals velen wel bekend, dan zien we dat smeerwortel gemiddeld genomen voor 73% uit water bestaat, 0,74% Stikstof, 0,24% Fosfor en 1,19% Kalium.  Vooral het zeer hoge Kalium gehalte en natuurlijk de stikstof zijn van belang bij het gebruik van smeerwortel als mulch en / of organische bemesting. Kalium is namelijk van cruciaal belang bij het vormen en de groei van vruchten bij planten en fruit. Daarbovenop komt nog dat smeerwortel ook grote hoeveelheden sporenelementen en mineralen uit de diepere lagen naar boven haalt, maar voor de eenvoud focus ik hier even op N,P en K. De percentages hierboven geven bij berekening het volgende :

  • 1 kg smeerwortel =
    • 7,4 g Stikstof
    • 11,9 g Kalium
    • 2,4 g Fosfor

Het grote voordeel van smeerwortel is dat het een snelle groeier is die 2 tot 4 keer per jaar tot de grond kan worden afgesneden en zo dus grote hoeveelheden mulch geeft. Zelf doe ik dit echter maar tweemaal per jaar. Gewoon omdat ik het fijn vind om de plant in mei in bloei te laten komen en zo te genieten van de hommels en bijen die zich in grote getale tegoed doen aan al het lekkers dat de deze mooie plant te bieden heeft. Gemiddeld genomen is 1 snede van een smeerwortelplant bij mij goed voor ongeveer 2 kg mulch materiaal. Soms is het wat minder, soms wat meer. De eerste snede gebeurt rond eind mei en de tweede rond eind oktober, begin november. Ik snij ze ook niet allemaal tegelijk af en ik laat er steeds enkele staan die volledig mogen uitbloeien om de tuin op te fleuren.

Eens afgesneden knip ik ze in een kruiwagen wat fijn en ga ik er nog even met de bosmaaier over om een mooi gehakselde maar toch nog grove mulch te verkrijgen. Sommigen zweren bij het maken van gier, maar zelf ben ik hier om verscheidene redenen geen voorstander van en zou ik het zelfs afraden.

Mulch van smeerwortel onder tomatenplant

Het komt er in mijn geval dus op neer dat ik van 1 snede smeerwortel  een verhouding van 14,8g  Stikstof, 23,8 g Kalium en  4,8 g Fosfor als puur organische meststof terugkrijg, bovenop alle andere voordelen. In jouw geval kunnen deze hoeveelheden natuurlijk anders zijn, naargelang de grote van je planten en de frequentie alsook het tijdsstip waarop je de plant afsnijdt Maar het geeft in ieder geval een indicatie. Eenmaal wat wegen of schatten en je kan ook voor jezelf de berekening maken. Dit dus wat betreft de input zijde van het verhaal.

Laat me nu even kijken naar de vraag aan voedingsstoffen van bepaalde groenten, fruit en heesters in onze tuin. Op zich zou je dit per soort kunnen gaan uitrekenen, maar dat brengt ons te ver en het is op zich ook niet echt nuttig. Daarom baseer ik me hier even op de wijze waarop Martin Crawford, auteur van het “Praktisch Handboek Voedselbossen” dit benadert. Volgen hem kunnen de planten, bomen en heesters in onze tuinen onderverdeeld worden in 4 grote groepen naar hun jaarlijkse behoefte aan voedingsstoffen : 

  • Weinig eisen stellende, nauwelijks productieve, niet veredelde vruchten : bijvoorbeeld meidoorn of meerjarige waarvan we slechts een klein deel oogsten zoals de lindeboom. Deze hebben eigenlijk niets extra nodig
  • Matig productieve planten : bessenstruiken zijn hier een goed voorbeeld van. Zij hebben wel een beetje  extra kalium en stikstof nodig voor een goede vruchtzetting. Bij benadering betreft het ongeveer 2 gram per m² op jaarbasis
  • Hoogproductieve planten : voorbeelden zijn nagenoeg alle fruit- en notenbomen en meerjarige planten die we intensief oogsten. Deze hebben extra behoeften aan stikstof en kalium en dit vooral om door de jaren heen productief te blijven. Een extra gift op jaarbasis van 8 gram per vierkante meter zou moeten volstaan.
  • Eenjarige groenten hebben een zeer hoge bodemvruchtbaarheid nodig voor de oogst die we van hen verwachten. Wel 3 maal zoveel als de hierboven genoemde hoogproductieve planten. Zonder extra compost of een continu verrijkte en gezonde bodem zouden ze een veel lagere opbrengst en groei kennen. Op jaarbasis spreken we toch wel over een 28 gram aan kalium en stikstof

Als we nu de geleverde voedingsstoffen van de smeerwortel naast de extra behoeften van de planten leggen dan komen we tot het resultaat weergegeven in de onderstaande tabel. De behoeften zijn weergegeven voor 1 m² en het is dus logisch dat grote fruitbomen, waarvan de kruin wel een diameter van 6 m kan bestrijken, veel meer vraagt op jaarbasis dan een bessenstruik. De waarden die ik gebruik voor de smeerwortel hebben betrekking op de grote van mijn eigen planten en de opbrengst per snede. Dat kan natuurlijk bij jou anders zijn.

Voorgaande geeft dus zeer duidelijk de waarde van smeerwortel als organische bemesting aan. Het is een natuurlijke en zeer goedkope manier om je planten van hun jaarlijkse behoeften te kunnen voorzien. Ik pleit hier niet voor een eenzijdige smeerwortelbemesting, maar wens hier gewoon aan te tonen dat het gebruik van natuurlijk materiaal als mulch effectief waarde heeft en dit eens met wat cijferwerk aan te geven. Zelf gebruik ik smeerwortel als mulch  om de grond te bedekken en als toegevoegd materiaal in de composthoop. Mijn bessenstruiken alsook de tomaten, komkommer en courgettes krijgen ook steeds wat extra smeerwortel mulch die ik gewoon onder de plant of struik leg.

Mulch onder bessenstruik

Gebruik jij ook de smeerwortel? Heb je opmerkingen of vragen. Aarzel niet te reageren.

3 reacties Voeg uw reactie toe

  1. Kees de Boon schreef:

    Heel interessant. Ik ben zojuist begonnen met het uitplanten van enkele wortelstekken van de Russische smeerwortel in mijn moestuin. Precies voor het doel als je hierboven beschreven hebt. Een vraagje: hoe kom je eigenlijk de waarden N, P, K die je noemt in je stuk?

    Like

    1. groennegenduust schreef:

      Super. Veel succes. De NPK waarden komen uit wetenschappelijke literatuur over de smeerwortel.

      Like

  2. Wim Leppers schreef:

    Beste Frank, Ik heb je boek bijna uit en pas ook al een aantal zaken toe dit jaar. Ben heel benieuwd, maar heb er alle vertrouwen in. Ik kan echter nergens wat vonden over de zoete aardappel in combinatie met ? het is geen aardappelachtige (nachtschaduw) ze behoort tot de windefamilie. Is er bij jullie ervaring of kennis over combinatie teelt met de bataat en wat zeker niet wil en wat wel? Ik hoor graag van je en sorry dat ik al weer een vraag heb? ben nu eenmaal erg nieuwsgierig en kan ook op het wereld wijde web nog niets vinden daaromtrent 🙂

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s