Boerderij op een dak in de stad!

Om de naam van deze blog alle eer aan te doen, wens ik ook het verhaal te brengen van enkele duurzame stadslandbouw projecten in mijn eigen stad Gent, postcode 9000.  Want duurzaamheid, het natuurlijk tuinieren, lokale voedselproductie, korte keten, de stad als laboratorium van de nieuwe economie, het zijn allemaal zaken die hier thuishoren.

En waar kan ik beter beginnen dan bij het verhaal aan de overkant van ons huis.  Verscholen, letterlijk in de hoogte, en tussen de muren van een bedrijvencentrum ligt ROOF FOOD. Met een moestuin op het dak brengen zij de landbouw naar de stad.

In België was ROOF FOOD de eerste professionele dakboerderij. Een ware pionier dus met als bezieler een jonge dromer die van aanpakken weet, Sabien Windels. Als ik haar spreek valt me direct de gedrevenheid op van een jonge dertiger met een passie voor ecologie, de stad en de dynamiek van voedsel. Ze vertelt me dat ze als onderzoeker rond “de stad van de toekomst” tot de vaststelling kwam dat er in een stad eigenlijk veel onbenutte en ondergewaardeerde ruimte is. Ja je leest het goed, ze heeft het over onze daken. We hoeven alleen maar naar boven te kijken om te zien dat een dak vaak een grijs gegeven is waarop soms wel eens een zonnepaneel te vinden is, maar voor de rest weinig tot niets. En de oppervlakte dak in een stad is alvast niet gering. Vandaar groeit bij haar het idee om de natuur in te zetten en iets te doen met het dakboeren. Want ja, een groendak creëert naast voedsel ook meer biodiversiteit en heeft een koelend effect, om over de koolstofopslag nog maar te zwijgen. Een extra waterbuffer op onze gebouwen nemen we er dan ook graag bij. We schrijven 2014 en ROOF FOOD ziet het daglicht.


© FotoKultuur

Vandaag de dag is ROOF FOOD een mooie en dynamische onderneming ingebed in de buurt. De groenten en kruiden die ze kweken op het 500 m² dak , verwerken ze in de keuken en bieden ze aan als heuse lekkernijen voor de catering van bedrijfsevenementen. Ja, je leest het goed, rooffood heeft ook geïnvesteerd in een eigen keuken in het bedrijvencentrum. Nine en Aram, de koks van het team,  toveren elk ingrediënt om tot een waar kunstwerk. Kwaliteit, gezondheid en creativiteit zijn daarbij het credo. Gemiddeld serveren ze aan zo’n 2000 mensen (van apertiefhapjes tot een volledige lunch) per maand. Het spreekt voor zich dat voor die aantallen niet alle groenten van eigen oogst kunnen komen, maar ook hier geldt voor hen het principe van duurzaamheid en lokaal. Wat ze niet zelf telen, komt van biologische boeren uit de buurt.


© FotoKultuur

Sabien en haar team bruisen van de ideeën en het dak fungeert niet enkel als een pure productie eenheid. Het is tevens een heus laboratorium waar geëxperimenteerd wordt met nieuwe teelten en ingrediënten , waar zaken ook fout mogen gaan.  Het is een ontmoetingsplek waarbij je in de zomer tijdens de dakdinners met 5-gangen menu gezellig kan keuvelen tot de zon ondergaat. Soit, het is een plek die tracht te verbinden. Je kan er ook deelnemen aan rondleidingen om zo een beter beeld te krijgen van wat een dakmoestuin nu eigenlijk is.


© FotoKultuur

Want het dakboeren heeft zo zijn eigen kenmerken, zijn eigen regels. Je kan het misschien best omschrijven als het telen in een aaneenschakeling van moestuinbakken. En toch is het anders. De bodem- of substraatdiepte mag dan ook wel en 30-tal cm zijn, het microklimaat op een dak is niet te vergelijken met een gewone stadstuin. Als ik Sabien hoor vertellen dan zijn de omstandigheden een beetje vergelijkbaar met een mediterraan klimaat: zeer droog, warm en veel wind. Kruiden doen het er bijvoorbeeld zeer goed. Hoge, niet klimmende planten zijn dan weer moeilijker, want dreigen weggeblazen te worden. Net zoals voor zeer diep wortelende gewassen 30 cm misschien wel iets te weinig is.  Anderzijds  heeft een dak ook voordelen die een gewone tuin of moestuin niet kent. Zo raken bepaalde plaaginsecten niet tot op die hoogte. En in het begin, het eerste jaar, waren er ook geen slakken. Die laatste hebben hun weg echter wel gevonden, via de schoenzolen van de dakbezoekers denkt Sabien.


© FotoKultuur

Wat me pleziert, de aard van het beestje, denk ik,  is dat al dat experimenteren gepaard gaat met een drang naar meten en weten. Vanuit de gedachte zo efficiënt mogelijk te produceren op een natuurlijke manier. Daarbij hoort een efficiënt waterbeheer, het zoveel mogelijk sluiten van de kringloop, afval gebruiken als compost, … het opvolgen en testen van de bodem, teeltplannen en methodes vergelijken, noem maar op.   

Het mag dan wel een sprookje lijken en in zekere zin is het dit ook wel, maar de weg was lang, via diverse fases, met vallen en terug rechtkrabbelen. Zo heeft het team bij de oprichting de eerste twee jaar op een andere locatie geëxperimenteerd, geteeld, gekokkereld en verkocht. Want toen was het dak van het bedrijvencentrum er nog niet. De zoektocht naar een locatie was nog aan de gang.  Multitasken in de brede zin noemen ze dat. Tijdens die experimenteerfase op diverse testpercelen hebben ze ook hun eigen substraat ontwikkeld. Een lang verhaal dus, ééntje dat respect afdwingt.

En nog steeds is het team van ROOF FOOD niet uitverteld. Zo willen ze in de toekomst de buurt op een meer uitdrukkelijke manier bij hun project betrekken, denken ze aan het inbedden van vrijwilligerswerk en tewerkstelling vanuit een sociale dimensie. Eigenlijk wil ROOF FOOD zijn rol als pionier in de stadslandbouw in België verder blijven spelen. Het eigen project zien ze daarbij als een groot laboratorium dat dienst kan doen als bron van inspiratie, kennis en leerschool voor andere stadslandbouw projecten.

Ik hoop met hen dat ze deze rol kunnen en mogen blijven vervullen. En als je in Gent mocht zijn, ga dan eens langs, boek een rondleiding, reserveer een dakdinner of kijk even naar boven, naar die vele daken die er nog zijn en die de stad nog groener zouden kunnen maken.

Oh ja, voor ik het vergeet. Wil je zelf beginnen boeren op je dak, ga dan toch eerst even te rade bij je architect, je huisbaas of iemand anders met de nodige expertise. Dat is misschien beter dan het losweg te proberen. Een dak heeft namelijk ook zijn wensen en gebreken.

Meer informatie over het project vind je op https://rooffood.be/nl

Heb je reacties op deze post, projecten die je zelf even wilt delen? Borrelt het bij jou om een dakmoestuin te beginnen? Laat het niet na te reageren. Van elkaar kunnen we leren.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s