Wat brengt jouw moestuin eigenlijk op?

Moestuinieren kent vele functies en vreugden. Zo is het fijn te zaaien en te oogsten, het proces “groei” van nabij gade te slaan. Het doet deugd te weten wat we eten, van tuin tot bord, gezond en kwaliteit, voedzaam, fris en kleurig. Om nog maar te zwijgen van het delen met vrienden en familie, de interactie en boeiende gesprekken met andere tuiniers en last but, not least, de bijdrage die we direct of indirect leveren aan de biodiversiteit. Kortom, het houden en onderhouden van een moestuin vraagt dan wel tijd, maar hij levert voldoening, genot. en groenten natuurlijk, wat had je anders gedacht.

Soms komt dan wel eens de vraag, van anderen of van onszelf, wat die moestuin dan wel opbrengt, hoeveel tomaten, kolen, wortelen, aardappelen, spinazie we ervan kunnen eten. Of we eigenlijk wel nog boodschappen moeten doen? Hoe je het draait of keert, het zit in ons als mens en economisch denkend wezen ingebakken om op een bepaald moment de vraag naar “waarde” te stellen, mogelijke inkomsten te relateren aan uitgaven in tijd en geld.

Sommige moestuiniers houden nauwgezet een logboek bij, maar de meerderheid doet dit denk ik niet. Alvast ik toch niet. En toch, toch kunnen we een redelijk betrouwbare schatting maken. Door het combineren van verscheidene onderzoeken, inclusief mijn eigen tuinbevraging, valt er wel iets te zeggen over wat er zou gebeuren als alle Vlamingen aan het moestuinieren zouden slaan. Denk je dat we theoretisch gezien onszelf zouden kunnen voeden? Bezitten we samen genoeg tuin om dit daadwerkelijk voor elkaar te krijgen. Een relevante vraag in tijden van klimaatverandering, toegenomen aandacht voor voedselveiligheid, korte keten en eerlijke prijzen.

Ik ga een poging wagen niet te veel in detail te gaan, maar voor de geïnteresseerden, hetgeen hier volgt is gebaseerd op onderzoeken door Ovam in 2006 en 2012, door VMM in 2008 en 2017, een doctoraalstudie van Valerie Dewaelheyns in 2015 en mijn eigen tuinbevraging van begin dit jaar.

Het zit zo, al onze Vlaamse tuinen samen zijn goed voor 8,2% (of 1,100 km²) van de oppervlakte van Vlaanderen. Uit een bevraging bij 1,118 tuiniers (input output studie VMM 2008) blijkt dat 42% een moestuin heeft en 56% fruitbomen of bessenstruiken bezit. Er werd ook gevraagd naar de oppervlakte van de moestuin , gazon enz… Geëxtrapoleerd voor Vlaanderen beslaan alle privé groentetuinen (dus exclusief moestuincomplexen) een oppervlakte van 86 km². Uit een input – output studie van 2008 blijkt dat 1,3 ton aan groenten werd geproduceerd per hectare groentetuin, 2,6 ton aardappelen, en 216 kg fruit per hectare tuin. Daar komt nog eens 83 kg noten per hectare tuin bij. Waarschijnlijk ligt, als je het al weet, jouw opbrengst hoger of lager, maar het gaat hier natuurlijk over geregistreerde gemiddelden. Om het eenvoudig te houden, ga ik niet in op het detail, dat er echter wel is, voor enkele klassen groenten zoals tomaten, ajuinen, bonen etc…

En nu de andere kant van de zaak. Er is namelijk geschat dat er ongeveer 350m² moestuin nodig is om de noden van een gezin van 4 personen te voeden. Het gaat hier natuurlijk over groenten, niet over vlees en andere voeding. Voor de bevolking van Vlaanderen zou dit neerkomen op een totaal benodigde oppervlakte van 525km² (of 52,500 hectare) groentetuin. Gegeven de naar schatting 86 km² groentetuin momenteel, zouden we, indien er dus nog 439 km² (of 39%) van de totale tuinoppervlakte wordt omgevormd tot moestuin, uiteindelijk onszelf in Vlaanderen kunnen voeden met al onze moestuinen samen. Interessante conclusie niet?

Maar ja, wat moet dan plaats maken voor moestuin? De oppervlakte aan verharding in onze tuinen valt natuurlijk moeilijk om te vormen tot moestuin. Onze bloemperken bij voorkeur ook niet. Dus, je raad het al, inderdaad, ons gazon. Stel je even de winst aan biodiversiteit voor als we gazon omvormen tot moestuin. En het is het meest eenvoudige deel van de tuin dat om te vormen valt. Kijk maar eens naar één van mijn vorige berichten op deze blog (https://groennegenduust.com/2019/01/06/van-grasveld-tot-florerende-moestuin-in-1-jaar/)

Ik weet natuurlijk ook wel dat het niet wenselijk is dat alle gazon verdwijnt. Wat met onze kinderen? Die moeten toch ook kunnen spelen. Wat met onze picknicks, met het zalig zonnen in het gras? Maar laten we gewoon eens de oefening doen. Gewoon om te bekijken of het mogelijk is, theoretisch gezien dan toch. Naar schatting is het gazon in onze tuinen goed voor een totaal van 435 km², of 88,000 voetbalvelden om het eens in perspectief te zetten. Dus als we die totale oppervlakte zouden omvormen tot moestuin komen we dus op 521 km² ( 86 + 435) privémoestuin in Vlaanderen en dat is 4 km² tekort om ons allen te voeden met ons groot gezamenlijk moestuincomplex uit onze tuinen. Dus het antwoord op deze theoretische vraag is duidelijk : Ja, al onze Vlaamse tuinen samen zouden volstaan om ons Vlamingen te voorzien in onze jaarlijkse groentebehoeften.

Deze oefening is op zich natuurlijk theoretisch, maar het zegt zeker toch wel wat. En het omvormen van een deel van het gazon tot moestuin of een meer biodiverse invulling is geen utopie. Zo blijkt dat bijvoorbeeld de deelnemers aan de tuinbevraging, die de meer geïnformeerde en betrokken tuinier vertegenwoordigt, al een beduidend kleiner deel aan gazon in de tuin hebben dan het gemiddelde en dat meer van de tuinen een moestuin bevatten. Tevens blijkt uit de tuinbevraging dat het aandeel gazon omgekeerd evenredig is met de frequentie van gevolgde cursussen, workshops, lezingen etc… over tuinieren. Dus, hoe meer geïnformeerd de tuinier, hoe bewuster de keuze wordt voor minder gazon. Wil je ook hier meer over lezen, hier een link naar de voorlopige resultaten (https://groennegenduust.com/de-grote-tuinbevraging/#Samenstelling)

Meet je zelf de opbrengst van je moestuin? Heb je reacties op deze post? Aarzel alvast niet om hieronder te reageren. Hoe meer we van elkaar leren, hoe beter.

13 reacties Voeg uw reactie toe

  1. lefabuleuxjardin schreef:

    Super, deze blog begint er steeds meer uit te zien als een goed wetenschappelijk onderbouwde campagne voor gezonde biodiverse verantwoorde autonome voedselproductie of hoe moet ik het zeggen. In ieder geval : puik werk !

    Like

  2. Lucienne van Ek schreef:

    Erg leuk stukje. Het zou inderdaad zo goed zijn om die stomme, waterslurpende gazonnetjes eens duchtig in te krimpen! Om over de vaak veel te royale bestratingen en trieste grindstortplaatsen nog maar te zwijgen…

    Ik woon nog maar net in BE en heb vorig jaar mijn eerste moestuinzomer gedraaid, met ongeveer 50% groenten, kruiden en fruit en 50% snijbloemen (met een grote meerwaarde voor insecten, zoals zinnia, zonnebloem en hoge tagetes).

    Zonder direct voor een optimale profi opbrengst te gaan (eerst maar eens kijken wat goed groeit op mijn grond), moest ik aan het eind van de zomer tot mijn verrassing constateren dat ik maandenlang bijna de helft minder geld aan boodschappen had uitgegeven. Plus natuurlijk het zeer luxe gevoel van overal vazen vol kleurige bloemen in huis en altijd een gratis uitbundig boeket als cadeautje voor vrienden en familie.

    Natuurlijk kan het altijd beter: dit jaar wordt het moestuinoppervlak verdubbeld en verhuist het merendeel van de (toch wel veel ruimte opeisende) snijbloemen en kruiden naar nieuw gemaakte borders elders in de tuin, waar voorheen gras en bestrating was.

    Ik hoop vurig dat ik met deze aanpak ook mijn buren zal ‘aansteken’ 😉

    Liked by 1 persoon

    1. groennegenduust schreef:

      Fijn. Bedankt voor je reactie.

      Like

  3. Lodewijckx Stany schreef:

    Beste,

    Ik vind je post zeer waardevol. Alle beetjes helpen en het is het starten dat we dienen te stimuleren. Het tuinieren is best verslavend! Bovendien wordt er een hoop kennis gedeeld die anders dreigt verloren te gaan. En het brengt echt wel op: 50 preien voor 2 euro, honderden kroppen sla voor 80 cent, quasi gratis boontjes en wortelen. Het stekken zorgt voor een gratis vermeerdering. Bovendien een zeer therapeutische bezigheid, buiten, in gezonde lucht, wat extra zon en even goed als fitness qua beweging. Met als bonus gezonde voeding en mensen die gemotiveerd zijn om meer groenten te eten (kids en groenten).
    Jong geleerd is oud gedaan.

    Met respect

    Stany

    Like

    1. groennegenduust schreef:

      Ben blij te lezen dat jij er alvast iets aan hebt.

      Like

  4. ltschudde schreef:

    Leuke post. Zelf heb ik een excellbestand waarin ik de opbrengst van de moestuin bijhoud. Vijf jaar geleden begon ik met een kleine 90 kg groente, fruit en aardappelen. Dit jaar zaten we boven de 350 kg. Vooral de kas is erg productief in kilogrammen. Voornamelijk tomaten en komkommers. Ook de kippen dragen aardig bij. Van maart tot december hoeven we geen ei te kopen.

    Like

    1. groennegenduust schreef:

      Wow. Heb je een idee van je opbrengst per vierkante meter moestuin?

      Liked by 1 persoon

  5. ltschudde schreef:

    Lastig te zeggen. De kas is 20 vierkante meter. De moestuinbedden bij elkaar zestig a zeventig vierkante meter. We hebben een aantal jonge laagstam en halfstam fruitbomen die voor een deel nog in productie moeten komen. De stoofpeer deed dit jaar alleen al 70 kg. Volgend jaar heeft deze waarschijnlijk een beurtjaar. Door de droogte vielen de aardappelen wat tegen: 40 kg waar ik op 60 a 70 gerekend had. Grove schatting: 3 a 4 kilo per vierkante meter? Let wel, uitsluitend op organische bemesting en zonder pesticiden. De tot twee jaar terug spitte ik nog jaarlijks twee maal. Daar ben ik mee gestopt.

    Liked by 1 persoon

  6. Wim Leppers schreef:

    Beste Groennegenduust,

    Al wel eens uitgerekend in algemene zin wat onze moestuin oplevert. Kom dan op gemiddeld € 550 per jaar per persoon aan groente en aardappels niet uitgegeven dus opgeleverd hoeveelheid euro’s.

    Heb me voorgenomen om dit jaar 2019 wat meer specifiek te gaan bijhouden per soort groente of het ook daadwerkelijk zo is en vanmorgen uitgerekend wat alleen de winterwortels me al hebben opgeleverd het afgelopen seizoen. Dat is dus € 38,30 en daarover op https://www.facebook.com/pg/Lekker-van-eigen-land gepubliceerd.

    Het leverde ons bij twee rijtjes van 5-6 meter winterwortel dus € 38,30 aan minder uitgaven op en dan heb ik het nog niet over de kosten die we besparen met een abonnement op de sportschool.

    Als ik meer gegevens over andere groentes, fruit heb, zal ik dat vast nog wel een keer melden hier

    Groeten uit Nederland

    Liked by 1 persoon

    1. groennegenduust schreef:

      Bedankt Wim. Steeds interessant om de resultaten van anderen te kennen. Succes met je moestuin. Geniet ervan.

      Like

  7. Jan schreef:

    Hi,

    alweer een leuk stukje, ga zo door.

    nog wat data van mijn kant, moestuin van +/- 27m2 en dan nog zacht fruit (aalbessen, bramen, frambozen, druiven etc) doorheen de tuin verspreid. Ik hou de opbrengst grofweg bij en ook de kosten die ik maak aan zaaigoed, plantgoed, gereedschap etc. Geen meststof en geen uren meegerekend. Meststof komt door af en toe via vrienden schapen of geiten te laten komen om aan het einde van het seizoen alles kaal te eten. Is wel oppassen dat ze niet aan giftige planten beginnen als het lekkere deel op is….

    2016: 65 kg aan 2 euro/kg investering
    2017: 95 kg aan 1.25 euro/kg investering
    2018: 58 kg aan 0.55 euro/kg investering; opbrengst was lager door minder tijd en grote droogte (dus ook minder tijd om water te geven…)

    kortom, lijkt te lonen om te investeren in eigen productie als je uurloon niet meerekent.

    Groetjes,

    Like

    1. groennegenduust schreef:

      Hey Jan,
      Bedankt voor je reactie. Jij gaat nog verder dan anderen en drukt het ook in geldwaarde uit. Blij dat je wat hebt aan deze blog.

      Like

Laat een reactie achter op Lodewijckx Stany Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s