Water in de tuin

Als kind was ik steeds gefascineerd door water. En dan bedoel ik vijvers en poelen; niet het plaatselijke zwembad. Ik herinner me dat één van mijn beste vriendjes een reuze grote vijver had waar ik uren naar kon staren. Het spel van libellen, padden en kikkers, op het water springende muggen en ander gedierte; het kon mijn blik blijvend vasthouden.

Het is dan ook niet vreemd dat ik altijd al water in onze tuin heb gewild. Niet alleen om terug te peinzen in het verleden en herinneringen op te halen aan vroeger. Neen, water staat voor mij zowat gelijk aan het leven, het geeft een verfrissend gevoel, het is een schouwspel dat maar niet eindigt, gelukkig maar. De vraag was alleen hoe dit aan te pakken in een relatief kleine stadstuin? Hoe zorgen we ervoor dat er leven komt? Wat doen we best wanneer?

Dat ik hier nu aan denk, dat ik deze post nu schrijf, is eigenlijk best wel logisch, want de ideale periode om een vijver / poel of waterpartij aan te leggen is rond deze tijd van het jaar.

Typisch aan mij is om steeds wat verder te gaan in de zaken die ik onderneem. Alsof genoeg niet genoeg is. De eerste bescheiden stap richting water was het vullen van een oud wijnvat. Alleen al omwille van de decoratieve waarde mocht dit er zijn.

Vissen mochten er natuurlijk ook niet ontbreken en waterplanten gaven alles een mooi cachet. Het spreekt voor zich dat zo’n waterpartij, alhoewel mooi op zich, natuurlijk ook zijn beperkingen heeft. Zo trekt het leven aan, dat is waar, maar de toegang is er enkel van bovenaf, zodat padden, salamanders en kikkers er niet van kunnen genieten. Een spijtige zaak. Ook met het aantal vissen zat het fout. Van de 10 oorspronkelijke goudvissen, leeft er na 3 jaar namelijk nog één. Nu ben ik wijzer en weet ik dat het benodigde volume water per vis vaak onderschat wordt. Dat vissen in een vijver op zich niet steeds aan te raden zijn. Wat me wel verbaasde en tevens nog steeds verbaast is dat het water mooi blijft. Er is geen spraken van algen, en er is nochtans geen pompje of fonteintje aanwezig. Het is een zelfregulerend ecosysteem waar een web van onzichtbare organismen alles in het werk stelt om een evenwicht in stand te houden dat ideaal is. De zoektocht naar evenwicht is een inherent gegeven van het systeem natuur. Mooi en bewonderenswaardig.

De tweede stap in ons waterprojectje was het bouwen van een kleine waterpartij dicht bij de grond, of beter gezegd in de grond. We leerden uit de “fouten” van vroeger” Het is eigenlijk aan het afstapje naar een lager gedeelte van de tuin, zodat de rand langs één kant bereikbaar is voor alle leven en aan de andere kant een mooie afscheiding vormt. De bedoeling was het decoratieve aan het nuttige te koppelen, en ditmaal zonder vissen.

De basis was nog steeds vijverfolie, maar dan afgedekt met hout omwille van het decoratieve aspect. Het gesjouw, het plooien en vormen van de folie, zelfs voor een kleine oppervlakte, blijft me bij als een vervelende bezigheid. Tevens is en blijft folie fragiel, zelfs indien je de ideale dikte en beste kwaliteit neemt. Voor kleine waterpartijen, zou ik dit nu eigenlijk niet meer aanbevelen. Voorgevormde vijvers zijn er in alle maten en vormen, en dan nog eens goedkoper en duurzamer op de langere termijn. Voor echt grote vijvers is die optie echter gewoon geen optie meer.

De padden kwamen al gauw, en vraag me niet hoe want onze tuin ligt eigenlijk volledig omsloten. Bij mijn weten zijn muren nog steeds te hoog gegrepen voor een pad, maar soit, ze zijn er en gaan niet meer weg, of dat denk ik toch. Ook deze waterpartij ligt er nog steeds, maar kent enkele gebreken die ik bij nader inziens had kunnen voorzien.

Ten eerste liggen de vijvertjes nagenoeg steeds in de schaduw van bomen, behalve dan in de winter en de vroege lente. En bomen verliezen in de herfst hun blad. Niet dat dit erg is, maar voor een vijver niet ideaal. Alhoewel ook dat overdreven wordt. Ooit al eens iemand een net zien spannen over een natuurlijk ontstane vijver / poel of waterplas in de ongerepte natuur? Ooit al eens iemand de herfstbladeren zien weghalen uit diezelfde waterpartij? De reden om blad weg te halen zit hem voornamelijk in de combinatie van een vijver met siervissen. Indien het water het volume aan blad niet aankan worden er bij de vertering moerasgassen gevormd die onomstotelijk en zonder enige genade leiden tot de dood van die zo geliefde siervis. Schaduw heeft nog een andere keerzijde. Amfibieën verkiezen een warm, zonnig en verscholen bad in ondiep water. De beste locatie is dus halfschaduw, half zon.

Mijn honger naar water en leven was nog steeds niet gestild. Uiteindelijk hebben we nog een waterpartij toegevoegd aan de rand van het terras aan de achterkant van ons huis. De voorkant is gewoon de straat, dus dat was geen optie. De initiële bedoeling was een echte poel, maar op een zandgrond, met een zeer diep grondwater niveau, is dit onbegonnen werk. Deze keer kozen we niet voor folie, maar voor een voorgevormde vijver van 1000 liter. Je kent dat wel, van die vormen waar er reeds verschillende niveaus aangebracht zijn, plaats voor verschillende planten naar gelang de benodigde diepte. Van die voorgevormde vijvers bestaan er in alle volumes, dus ook veel kleinere, indien je ruimte beperkt is.

Vijver

En deze keer moest het goed zijn, dus kozen we en plus voor een goede pomp met gekoppelde biofilter en UV filter en tevens de mogelijkheid tot beekloop. En ook nu gingen er vissen in, hetgeen oorspronkelijk niet echt mijn bedoeling was, maar ja, ook ik heb mijn zwaktes. Eigenlijk bestaat er ook een groot misverstand over de benodigde diepte van een vijver. Vaak wordt alles op één hoop gegooid. Nochtans zit het zo : indien er vissen in de vijver komen is een diepte van 80 cm aanbevolen omdat dan in de winter bij vriestemperaturen het diepste deel nooit zal bevriezen. Geen siervijver met vissen heeft geen grote diepte nodig. Het omgekeerde is zelfs waar. De grootste biodiversteit komt voor in het ondiepe gedeelte aan de rand van water en grond, in de moeraszone. Steile randen zijn eigenlijk uit den boze. Dus hoe dieper de vijver, hoe groter het totale oppervlakte moet zijn om aan het probleem van steile randen tegemoet te komen.

Even belangrijk als het water is de keuze van de waterplanten, want zij bepalen de waterkwaliteit en het broodnodige evenwicht van het systeem. Een goede balans in waterplanten zorgt voor vermijdbare algen. Maar hier ga ik in één van mijn volgende posts dieper op in.

Het blijft mijn bedoeling om toch nog een echte moeraszone aan te leggen in de tuin, een heel ondiepe poel, kunstmatig weliswaar, maar och zo belangrijk voor de biodiversiteit. Er zijn diverse mogelijkheden en mijn zoektocht naar de beste opties zijn aan de gang. Ik hou je op de hoogte van de voortgang en het resultaat.

Heb jij water in je tuin, tips over do’s en dont’s, reageer dan gerust.

4 Comments on “Water in de tuin

  1. Hoi, wij hebben vorig jaar ook een vijvertje aangelegd. Nog geen padden of kikkers gezien helaas. Maar wel libellen en waterjuffers. De vijver bleef mooi helder ook dankzij de watervlooien. De waterslakken aten helaas een hoop van de zuurstofplanten. Weet iemand wat de natuurlijke bestrijders daarvan zijn?

    Like

    • Heel wat amfibieën zijn natuurlijke belagers, maar ja, die heb je helaas niet. De overvloed aan slakken wijst op een verstoring van het evenwicht. Ik zal eens verder uitzoeken hoe dit te verhelpen. Vind het wel een interessante vraag.

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: